TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan “11. yargı paketi”, hem infaz düzenlemeleri hem de ceza yargılaması ve bazı idari süreçlerde önemli değişiklikler getirdi. Paketin en çok konuşulan iki başlığı, kamuoyunda “Covid düzenlemesi” diye bilinen infaz maddesinin kapsamının genişletilmesi ve 2016 öncesi Genel Sağlık Sigortası prim borçlarının silinmesi oldu.
Meclis’te ne oldu, teklif nasıl değişti
Teklif Genel Kurul’a 38 madde olarak sunuldu. Ancak görüşmeler sırasında bazı maddeler metinden çıkarıldı, bazı alanlarda da yeni maddeler eklendi. Özellikle internet yayınlarını düzenleyen 5651 sayılı kanunla ilgili bazı maddelerin, Anayasa Mahkemesi kararları dikkate alınarak tekliften çıkarıldığı belirtildi. Bunun yanında çeşitli başlıklarda önergelerle süreler değiştirildi, bazı suç tiplerine yönelik kapsam tanımları revize edildi.
Covid düzenlemesi genişledi: 55 bin hükümlü için tahliye yolu
Paketteki en kritik infaz başlığı, 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle hükümlü olanların “daha erken açık ceza infaz kurumuna ayrılma” ve “denetimli serbestlikten yararlanma” imkanına erişimini genişleten düzenleme oldu.
Bu düzenleme, daha önce çıkarılan infaz düzenlemesinden tarih kriteri nedeniyle yararlanamayan ancak aynı dönem suçlarıyla ilişkili hükümlüler için “eşitsizlik” tartışmalarının merkezinde yer alan alanı hedefliyor. Yeni düzenlemeyle, 31 Temmuz 2023 itibarıyla cezaevinde bulunma şartının aranmayacağı vurgulanıyor. İlk etapta yaklaşık 55 bin hükümlünün bu imkandan yararlanabileceği öngörülüyor.
Kimler kapsam dışında
Düzenlemede bazı suçlar kapsam dışı bırakılıyor. Özellikle deprem nedeniyle bina ya da diğer yapıların yıkılması, çökmesi veya ağır hasar alması sonucu meydana gelen öldürme suçlarından hüküm giyenlerin bu infaz kolaylığından yararlanamayacağı açıkça belirtiliyor. Ayrıca komisyonda yapılan çerçeveye göre, aile içi ağır suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve çocuk istismarı gibi başlıklarda da kapsam dışı bırakma yaklaşımı öne çıkıyor.
3 milyar 258 milyon liralık GSS borcu siliniyor
Pakette yer alan bir diğer önemli madde, Genel Sağlık Sigortası kapsamında 1 Ocak 2016’dan önceki prim borçları ile bu borçlara bağlı gecikme zammı ve benzeri alacakların tahsilinden vazgeçilmesini öngörüyor.
Bu kapsamda yaklaşık 1 milyon 477 bin kişinin toplam 3 milyar 258 milyon liralık GSS prim borcunun silineceği ifade ediliyor. Düzenleme, özellikle uzun yıllardır prim borcu nedeniyle sistemde borçlu görünen ve borcu büyüyen yurttaşlar açısından önemli bir rahatlama olarak değerlendiriliyor.
Meskun mahalde silah ve “kurusıkı”ya daha ağır ceza
Yargı paketinde, yerleşim yerlerinde ateşli silah kullanımına yönelik cezaların artırılmasına ilişkin maddeler de var. Bununla birlikte, halk arasında “kurusıkı” diye bilinen ses ve gaz fişeği atabilen silahların da ilgili suç kapsamına alınması ve cezaların alt-üst sınırlarının yükseltilmesi hedefleniyor.
Düğün, nişan, asker uğurlaması gibi kalabalık ortamlarda “rastgele ateş” vakaları nedeniyle yıllardır tartışılan caydırıcılık sorunu bu başlığın gerekçesi olarak görülüyor. Bu tür toplu alanlarda işlenmesi halinde cezaların artırılması yaklaşımı öne çıkıyor.
Örgüt suçlarında çocukların kullanılması: ceza ikiye katlanabilecek
Düzenleme, örgüt kurma ve yönetme suçunun ceza sınırlarını yukarı çekiyor. Örgüte üyelikte de üst sınır yükseltiliyor. En kritik ayrıntı ise örgütün faaliyeti kapsamında çocukların “araç olarak” kullanılması durumunda, örgüt yöneticilerine verilecek cezanın artırılmasına imkan tanınması. Bu yaklaşım, hem çocukların korunması hem de örgütlerin “koruma kalkanı” olarak çocukları kullanmasının önlenmesi hedefiyle açıklanıyor.
Dolandırıcılıkta hızlı fren: hesaplar 48 saate kadar askıya alınabilecek
Pakette, nitelikli hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık ve banka/kredi kartlarının kötüye kullanılması gibi suçlarda, “makul şüphe” halinde ilgili mali kurumların hesabı 48 saate kadar askıya alabilmesine imkan tanıyan düzenleme bulunuyor. Askıya alma süresi içinde savcı emri veya hakim kararıyla el koyma sürecinin işletilebilmesi hedefleniyor.
Bir diğer dikkat çeken nokta, yargı makamlarınca istenen bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde gönderilmemesi ya da eksik gönderilmesi halinde mali kurumlara idari para cezası uygulanmasının öngörülmesi. Amaç, suç gelirinin hızla başka hesaplara aktarılması nedeniyle soruşturmalarda yaşanan zaman kaybını azaltmak.
Sahte ve açık hatlar: para cezaları ve doğrulama tedbirleri
Son yıllarda suçlarda yoğun biçimde kullanılan sahte/açık hatlar tartışması da paketin önemli bölümlerinden biri. Mobil hatların yabancı uyruklu kişiler adına tesis edilmesi, kimlik doğrulamada açıklar ve biyometrik yöntemlerin devreye sokulmaması gibi başlıkların risk oluşturduğu belirtilerek, bu alanlarda daha sıkı tedbir ve para cezası yaklaşımı öne çıkarılıyor.
Avukatlık, mahkeme görevleri ve temyiz süreçleri
Paketin bazı maddeleri avukatlar hakkında yürütülen ceza kovuşturmaları ve disiplin soruşturmalarıyla ilgili çerçeveyi düzenliyor. Dolandırıcılık suçlarının yargılamasında mahkeme görev alanlarının netleştirilmesi, görev uyuşmazlıklarının azaltılması amacı da metinde öne çıkan başlıklar arasında. Bölge Adliye Mahkemeleri’nin bozma yetkisine ilişkin genişleme de, özellikle gerekçesiz karar ve savunma hakkının sınırlandırılması gibi durumlarda daha etkin bir denetim hedefi taşıyor.
Paketin siyasi ve toplumsal etkisi nerede yoğunlaşacak
Bu yargı paketinde tartışmanın merkezinde iki konu var. Birincisi, infaz düzenlemesinin kapsamı ve istisnaların yeterliliği. İkincisi, dolandırıcılık ve hesap güvenliğinde getirilen hızlı müdahale yetkilerinin uygulanma biçimi ve denetimi. Meclis’ten geçen metin, bir yandan “mağduriyet giderme” iddiası taşırken, diğer yandan “caydırıcılık ve kamu güvenliği” ekseninde daha sert cezalar içeren başlıkları da bir araya getiriyor.
Diğer haberler
Yükleniyor…
VGNHaber'i Google'da Tercih Edilen Kaynağınız Yapın
Son dakika haberlerini ve tarafsız analizleri Google Tercihler'e ekleyerek kaçırmayın.
Yeni haberlerden anlık haberdar olmak ister misiniz?
Çerez Kullanımı
Sizlere daha iyi bir hizmet sunabilmek için sitemizde çerezlerden faydalanıyoruz.
Sitemizi kullanmaya devam ederek çerezleri kullanmamıza izin vermiş oluyorsunuz.
Detaylı bilgi almak için Çerez Politikasını inceleyebilirsiniz.
İstanbul 20.5°C
Ankara 14.9°C
Diyarbakır 14.1°C
Berlin 29°C
