Azerbaycanlı muhalefet liderinden ağır cezaevi isyanı

VGN

Devleti zorla ele geçirmekle suçlanan Ali Karimli, güvenli su verilmediğini ve haftalardır uyutulmadığını öne sürdü; ailesi serbest bırakılması için İngiltere hükümetinden acil diplomatik yardım istedi.

Devleti zorla ele geçirmek ve anayasal düzeni değiştirmekle suçlanarak tutuklanan Azerbaycan’ın önde gelen muhalefet lideri Ali Karimli, cezaevinde ağır koşullar altında tutulduğunu öne sürdü. Güvenli içme suyu verilmediğini, haftalardır düzenli uyumasının engellendiğini ve aşırı sıcak hücrede havalandırmasız bırakıldığını savunan Karimli’nin sağlık durumunun giderek kötüleştiği bildirildi.

Azerbaycan Halk Cephesi Partisi Genel Başkanı Karimli’nin ailesi, tutuklu siyasetçinin fiziksel direncinin kırılmaya çalışıldığını iddia etti. Karimli’nin kızı Sezen Karimli, babasının yaşamından endişe ettiklerini belirterek İngiltere hükümetinden Azerbaycan yönetimi üzerinde baskı kurmasını ve serbest bırakılması için harekete geçmesini istedi.

Devleti zorla ele geçirmekle suçlandı

61 yaşındaki Ali Karimli, 29 Kasım 2025’te Bakü’deki evinde gerçekleştirilen aramanın ardından gözaltına alındı. Azerbaycan makamları, Karimli’yi devlet yönetimini şiddet yoluyla ele geçirmeyi ve anayasal düzeni zor kullanarak değiştirmeyi amaçlayan bir girişimle bağlantılı olmakla suçladı.

Karimli hakkında yöneltilen suçlamaların, eski Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Ramiz Mehdiyev’e yönelik darbe girişimi soruşturmasıyla bağlantılı olduğu belirtildi. Yetkililer, Karimli’nin Mehdiyev tarafından mali olarak desteklendiğini ileri sürdü.

Ali Karimli ise suçlamaları kesin bir dille reddetti. Mehdiyev ile siyasi bir birlikteliği bulunmadığını savunan Karimli, hakkındaki soruşturmanın muhalefeti susturmak amacıyla yürütüldüğünü öne sürdü.

Suçlamaların mahkeme tarafından kabul edilmesi durumunda Karimli’nin ömür boyu hapis cezasıyla karşılaşabileceği belirtiliyor. Yargılama henüz başlamazken tutukluluk süresi beş ay daha uzatılarak 13 Kasım 2026 tarihine kadar devam ettirildi.

Cezaevi koşullarına isyan etti

Karimli, ev hapsine geçirilmesi için yaptığı başvurunun görüşüldüğü duruşmada cezaevi koşullarının son haftalarda ağırlaştırıldığını söyledi. İki gün boyunca güvenle içebileceği su verilmediğini öne süren muhalefet lideri, uygulamaların kendisini hastalandırmayı amaçladığını iddia etti.

Safra kesesindeki rahatsızlık nedeniyle cezaevindeki musluk suyunu tüketemediği belirtilen Karimli’ye dışarıdan içme suyu ulaştırılmasına da izin verilmediği ileri sürüldü. Yakınlarının göndermek istediği yiyecek ve içecek paketlerinin kabul edilmediği bildirildi.

Karimli’nin ailesi, muhalefet liderinin haftalar boyunca düzenli uyumasının engellendiğini savundu. Açık havaya çıkarılmadığı, egzersiz yapmasına izin verilmediği, kitap ve gazete edinmesinin sınırlandırıldığı da iddialar arasında yer aldı.

Ailesine göre Karimli’nin hücresindeki çöpler haftalarca toplanmadı. Tutuklu siyasetçinin 30 ile 35 dereceyi bulan sıcaklıklarda, havalandırması bulunmayan bir hücrede tutulduğu ve serinlemesini sağlayacak herhangi bir imkâna sahip olmadığı öne sürüldü.

Karimli’nin 10 Haziran’dan bu yana ailesiyle telefonla konuşmasına ve doğrudan görüşmesine izin verilmediği belirtildi. Kızı Sezen Karimli, babasının konuşmaya ve hükümeti eleştirmeye devam ettiği için cezalandırıldığını savundu.

Sağlık durumunun kötüleştiği bildirildi

Karimli’nin avukatları, tutuklu muhalefet liderinin son haftalarda belirgin biçimde kilo verdiğini bildirdi. Avukatları ayrıca Karimli’nin solgun, sıkıntılı ve yorgun göründüğünü, gözlerinde belirgin kızarıklık bulunduğunu aktardı.

Ailesi, uykusuzluk, aşırı sıcak, yetersiz havalandırma, güvenli suya ulaşamama ve gıda kısıtlamalarının birlikte ciddi bir sağlık riski yarattığını belirtti. Uygulanan koşulların Karimli’yi siyasi olarak susturamadıkları için fiziksel açıdan yıpratmayı amaçladığını iddia etti.

İnsan hakları kuruluşları da Karimli’nin yeterli içme suyuna, havalandırmaya ve gerekli sağlık hizmetlerine ulaştırılması çağrısında bulundu. Hakkındaki yargılama başlamayan bir kişinin bu koşullarda aylarca tutulmasının insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele kaygısı yarattığı belirtildi.

Karimli’ye yöneltilen suçlamaları destekleyecek inandırıcı kanıt bulunmadığını savunan insan hakları temsilcileri, davanın Azerbaycan’da hükümeti eleştiren siyasetçi, gazeteci ve aktivistlere yönelik daha geniş uygulamalardan ayrı değerlendirilemeyeceğini ifade etti.

Ailesi İngiltere’den yardım istedi

Sezen Karimli, önümüzdeki haftaların babasının sağlığı açısından belirleyici olabileceğini söyledi. Karimli’nin hâlâ tutuklu yargılandığına dikkat çeken aile, bu koşullarda geçirilen her haftanın yaşamı için yeni bir tehlike oluşturduğunu savundu.

Karimli’nin kızı, İngiltere hükümetinden Azerbaycan yönetimine açık ve doğrudan çağrı yapmasını istedi. Babasının cezaevi koşullarının iyileştirilmesi, gerekli sağlık hizmetlerine ulaştırılması ve serbest bırakılması için uluslararası baskının artırılmasını talep etti.

İngiltere Dışişleri Bakanlığı, Ali Karimli’nin durumunun Azerbaycan yönetiminin üst düzey temsilcileriyle görüşüldüğünü açıkladı. Hukuki sürecin takip edilmesi ve tutuklu siyasetçinin gerekli sağlık hizmetlerine erişiminin sağlanması yönünde çağrı yapıldığı bildirildi.

Azerbaycan yönetimi, muhalefete yönelik işlemlerin siyasi olduğu yönündeki eleştirileri reddediyor ve soruşturmaların ülkenin yasaları çerçevesinde yürütüldüğünü savunuyor. Karimli’nin ailesinin son cezaevi koşulları hakkında ileri sürdüğü iddialara ilişkin ayrıntılı bir resmî yanıt verilmedi.

Ali Karimli’nin duruşma tarihi henüz açıklanmadı. Sağlık durumuna yönelik endişeler ve cezaevi koşulları hakkındaki iddialar sürerken gözler, tutukluluk süresinin dolacağı kasım ayından önce mahkemenin ve Azerbaycan makamlarının atacağı adımlara çevrildi.