AYM evlenen kadının koca hanesine kaydını uygun buldu

VGN

Anayasa Mahkemesi, evlenen kadının nüfus kaydının kocasının aile kütüğüne taşınmasını öngören hükmü Anayasa’ya uygun buldu. İptal talebi oy çokluğuyla reddedilirken beş üye eşitlik gerekçesiyle karşı çıktı, cinsiyet ayrımı uyarısı yaptı.

Anayasa Mahkemesi, evlenen kadının nüfus kaydının kocasının aile kütüğüne taşınmasını öngören yasal düzenlemenin iptal edilmesi talebini oy çokluğuyla reddetti. Böylece 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nda bulunan mevcut uygulama yürürlükte kaldı.

Karar, yeni bir zorunluluk getirmiyor. Kanunda zaten bulunan kayıt sisteminin devam etmesi anlamına geliyor. Düzenleme kadının ikamet adresini veya yaşayacağı evi değil, nüfus sistemindeki aile kütüğü kaydını ilgilendiriyor.

Başvuruyu İstanbul’daki mahkeme yaptı

Süreç, İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin baktığı bir dava kapsamında yaptığı başvuruyla başladı.

Mahkeme, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu değerlendirerek iptalini istedi.

Söz konusu fıkrada, evlenen kadının kaydının kocasının hanesine taşınacağı belirtiliyor. Kocası ölen kadının yeniden evlenmediği sürece ölen eşinin aile kütüğünde kalacağı, ancak isterse babasının kütüğüne dönebileceği de hükme bağlanıyor.

Başvuruda, kadının evlenmesiyle kaydının baba hanesinden erkek eşinin hanesine taşınmasına karşılık erkek açısından benzer bir değişiklik yapılmadığı belirtildi. Bu farklılığın kadın ve erkek ile eşler arasındaki eşitlik ilkelerine aykırı olduğu ileri sürüldü.

AYM düzenlemeyi teknik kayıt olarak değerlendirdi

Anayasa Mahkemesi çoğunluğu, nüfus kütüğünün idare tarafından tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğunu belirtti.

Kararda, kadının kaydının kocasının aile kütüğüne taşınmasının kişinin hukuki statüsünü veya somut bir menfaatini doğrudan ve belirleyici biçimde etkilemediği değerlendirmesine yer verildi.

Nüfus kayıtlarının gizli olduğu ve yeni kimlik kartlarında aile kütüğü bilgilerinin bulunmadığı da dikkate alındı. Mahkeme çoğunluğu, düzenlemenin kadının toplumsal veya hukuki kimliği üzerinde doğrudan bir değişiklik yaratmadığı sonucuna vardı.

Bu gerekçelerle kuralın hukuk devleti, kanun önünde eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile ailenin korunmasına ilişkin anayasal hükümlere aykırı olmadığına karar verildi.

Beş üyeden eşitlik itirazı

Karara katılmayan beş üye, düzenlemenin kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı farklı muamele oluşturduğunu savundu.

Dört üyenin ortak karşı oyunda, aile bağlarının nüfus kayıtlarında gösterilebileceği ancak bunun kadını erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuruna dönüştürecek biçimde yapılamayacağı belirtildi.

Karşı oy gerekçesinde, evlilik birliği içinde aynı hukuki durumda bulunan kadın ve erkeğe farklı işlem uygulanmasının haklı bir nedene dayanmadığı görüşü dile getirildi.

Üyeler, kadının bağımsız bir birey olarak değil erkek eşin hanesine bağlı biçimde konumlandırılmasının eşler arası eşitliğe dayanan anayasal aile anlayışıyla bağdaşmadığını savundu.

Diğer karşı oyda da kuralın Anayasa’nın kanun önünde eşitliği düzenleyen 10. maddesi ile ailenin eşler arasındaki eşitliğe dayandığını belirten 41. maddesine aykırı olduğu görüşüne yer verildi.

Karar soyadı kullanımını düzenlemiyor

AYM’nin kararı, evlenen kadının hangi soyadını kullanacağını doğrudan belirlemiyor. Karar yalnızca nüfus sistemindeki aile kütüğü kaydının hangi hanede tutulacağıyla ilgili düzenlemeyi kapsıyor.

Bu nedenle kanunda geçen “kocasının hanesine taşınır” ifadesi, kadının ikamet adresinin değiştirilmesi veya eşinin yaşadığı eve taşınma zorunluluğu anlamına gelmiyor.

Kararın pratik sonucu, mevcut nüfus kayıt yönteminin devam etmesi olacak. Evlenen kadının kaydı, yasal düzenleme değiştirilmedikçe kocasının aile kütüğüne taşınmayı sürdürecek.