Arabuluculuk sonrası 10 milyar dolarlık talep

VGN

Pakistan’ın, İran savaşı diplomasisinin ardından ABD’den beş yıl vadeli 10 milyar dolarlık döviz istikrar desteği istediği öne sürüldü.

Pakistan’ın, döviz rezervlerini güçlendirmek ve ulusal para birimi üzerindeki baskıyı hafifletmek amacıyla ABD’den 10 milyar dolarlık bir destek mekanizması talep ettiği bildirildi. Konu hakkında bilgi sahibi bir kaynağa dayandırılan bilgilere göre İslamabad yönetimi, iki ülke arasında beş yıla kadar vadeli bir İkili Döviz İstikrar Destek Kolaylığı kurulmasını istiyor.

Talebin ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’e iletildiği belirtildi. Ancak ABD Hazine Bakanlığı konu hakkında açıklama yapmazken, Pakistan yönetimi de 10 milyar dolarlık başvuruyu kamuoyuna açık biçimde doğrulamadı. Bu nedenle finansman talebi henüz resmî olarak onaylanmış bir anlaşma niteliği taşımıyor.

Pakistan Maliye Bakanı Muhammed Aurangzeb, 21 Temmuz’da Washington’da Bessent ile görüştü. Görüşmenin ardından yayımlanan resmî açıklamada Pakistan ekonomisinin bölgesel jeopolitik gelişmelere karşı taşıdığı kırılganlığın gündeme getirildiği belirtildi. Açıklamada 10 milyar dolarlık rakama yer verilmedi.

Aurangzeb’in görüşmede Pakistan’ın uluslararası sermaye piyasalarına dönüşü için Washington’dan daha güçlü destek istediği aktarıldı. Döviz rezervlerinin artırılması, ülkenin kredi notunun iyileştirilmesi, Amerikan yatırımlarının çoğaltılması ve stratejik projelerin ilerletilmesi de görüşülen konular arasında sıralandı.

Başvurunun zamanlaması, Pakistan’ın ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik görüşmelerde üstlendiği arabuluculuk rolünün hemen ardından gelmesi nedeniyle dikkati çekti. İslamabad yönetiminin diplomatik faaliyetlerini Washington ile ekonomik ilişkilerini geliştirmek için kullanmaya çalıştığı değerlendiriliyor. Ancak finansmanın arabuluculuk karşılığında kararlaştırılmış bir bedel olduğuna ilişkin kamuoyuna açıklanmış bir anlaşma veya resmî kanıt bulunmuyor.

Talep edilen mekanizmanın kabul edilmesi durumunda Pakistan’ın döviz rezervlerine ek güvence sağlaması, rupideki değer kaybı baskısını azaltması ve ülkenin kısa vadeli dış finansman ihtiyacını hafifletmesi bekleniyor. Böyle bir destek aynı zamanda Washington’ın Pakistan ekonomisine yönelik siyasi güveninin göstergesi olarak değerlendirilebilir.

ABD Hazine Bakanlığının Döviz İstikrar Fonu üzerinden sağladığı bu tür destekler; doğrudan dolar finansmanı, para takası veya belirli borçlara güvence verilmesi gibi farklı yöntemleri kapsayabiliyor. Mekanizma, ABD Merkez Bankasının belirli büyük merkez bankalarıyla yürüttüğü kalıcı dolar takas hatlarından farklı işliyor.

Bu destek yöntemine nadiren başvuruluyor. Meksika ile uzun yıllardır devam eden swap hattı dışında, 2025 yılında Arjantin için oluşturulan paket, 2002’de Uruguay’a sağlanan destekten sonraki ilk yeni ülke uygulaması olmuştu. Pakistan’ın başvurusunun kabul edilmesi, mekanizmanın Güney Asya’da dikkat çekici bir kullanım alanı bulması anlamına gelecek.

Pakistan ekonomisi uzun süredir dış borç ödemeleri, düşük döviz rezervleri, sınırlı ihracat gelirleri ve yüksek enerji maliyetleri nedeniyle kırılganlığını koruyor. Ülke, 2023 yılında sağlanan 3 milyar dolarlık IMF stand-by düzenlemesiyle temerrüt riskini azaltmıştı.

İslamabad yönetimi daha sonra IMF ile 37 ay süreli ve 7 milyar dolar büyüklüğünde Genişletilmiş Fon Kolaylığı anlaşması yaptı. İklim değişikliği ve doğal afetlere karşı ekonomik dayanıklılığı artırmayı hedefleyen ayrı program kapsamında da yaklaşık 1,4 milyar dolarlık finansman sağlandı.

IMF destekli program ekonomide belirli bir istikrar sağlarken vergi tabanının genişletilmesi, kamu harcamalarının sınırlandırılması, enerji sektörünün yeniden yapılandırılması ve kamu işletmelerinde reform yapılması gibi yükümlülükler getirdi. Bu politikalar bütçe dengelerini desteklese de sosyal yardım ve kalkınma harcamaları üzerindeki baskıyı artırdı.

Pakistan’ın rezervleri hâlâ Çin ve Suudi Arabistan’dan gelen mevduatlar, borç ertelemeleri ve ikili finansman paketlerine önemli ölçüde bağımlı. Ülke nisan ayında Birleşik Arap Emirlikleri’ne yaklaşık 3,5 milyar dolarlık ödeme yaparken Suudi Arabistan 3 milyar dolarlık yeni destek sağladı. Bu gelişme, rezervlerin ikili yardım kararlarına ne kadar duyarlı olduğunu bir kez daha gösterdi.

Pakistan Merkez Bankası, döviz rezervlerinin 2026 yılının sonunda 20 milyar dolara ulaşabileceğini öngörüyor. ABD’den talep edilen desteğin kabul edilmesi, bu hedefe ulaşılmasını kolaylaştırabileceği gibi IMF ödemelerinde yaşanabilecek gecikmelere karşı da ek güvence oluşturabilir.

S&P Global, 22 Temmuz’da Pakistan’ın uzun vadeli ülke kredi notunu “B-” seviyesinden “B”ye yükseltti ve görünümü “durağan” olarak belirledi. Kuruluş, IMF programındaki reformların uygulanmasını ve kurumsal istikrardaki iyileşmeyi gerekçe gösterdi. Buna rağmen ülkenin notu yatırım yapılabilir seviyenin altında kalmayı sürdürüyor.

Pakistan’ın dış finansman ihtiyacını artırabilecek en önemli riskler arasında enerji fiyatlarındaki yükseliş, bölgesel çatışmalar, güvenlik sorunları, dar ihracat tabanı ve doğrudan yabancı yatırımların zayıf seyri bulunuyor. Orta Doğu’daki enerji ve ticaret hatlarında yaşanabilecek yeni kesintiler, ülkenin döviz rezervlerini kısa sürede aşındırabilir.

İslamabad yönetimi Washington ile ekonomik ilişkilerini kripto para, madencilik ve gayrimenkul alanlarında genişletmeye çalışıyor. Reko Diq madencilik projesi için ABD İhracat-İthalat Bankasının açıkladığı 1,25 milyar dolarlık finansman ile New York’taki Roosevelt Oteli’nin yeniden geliştirilmesine yönelik girişimler bu yakınlaşmanın önemli parçaları arasında gösteriliyor.

10 milyar dolarlık destek talebinin kabul edilip edilmeyeceği, hangi finansman araçlarının kullanılacağı, uygulanacak faiz ve teminat koşulları ile olası ödeme takvimi henüz açıklanmadı. Washington’dan resmî onay gelinceye kadar başvuru, kaynağa dayanan ve müzakere aşamasındaki bir finansman girişimi olarak değerlendiriliyor.