Acemoğlu: Seçim zaferi demokrasiyi kurtarmaya tek başına yetmez

VGN

Daron Acemoğlu, El País gazetesine verdiği röportajda “Normale dönmeyecek” diyerek Demokratları uyardı. Seçim zaferinin yeterli olmayacağını, işçi sınıfını yeniden siyasetin merkezine taşıyacak reformlar gerektiğini açıkça vurguladı.

Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Daron Acemoğlu, El País gazetesinden Boris Muñoz’a verdiği röportajda, ABD’de Demokratların ara seçimleri kazanmasının tek başına yeterli olmayacağını söyledi. Merkez solun olası bir zaferi her şeyin normale döneceği şeklinde yorumlamasının tehlikeli olacağını belirten Acemoğlu, “Normale dönmeyecek” ifadesini kullandı.

Acemoğlu, liberal demokrasinin krizden çıkabilmesi için seçim başarısının ötesine geçen reformlara ve işçi sınıfını yeniden siyasetin merkezine taşıyacak bir yaklaşıma ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Seçim zaferi değişimin ilk adımı olmalı

Acemoğlu, Donald Trump ve onun etrafında şekillenen Cumhuriyetçi Parti’nin seçimlerde yenilgiye uğratılması gerektiğini savundu. Ancak sandıkta alınacak sonucun, demokratik kurumları zayıflatan ekonomik ve toplumsal sorunları kendiliğinden ortadan kaldırmayacağını belirtti.

Joe Biden döneminde de beklenen normalleşmenin gerçekleşmediğini söyleyen Acemoğlu, Demokratların seçim başarısını kapsamlı değişimin başlangıcı olarak değerlendirmesi gerektiğini ifade etti.

Acemoğlu’na göre temel sorunlar çözülmeden elde edilen siyasi başarılar kalıcı olamıyor. İktidara gelen partilerin uygulanabilir bir reform programı sunamaması, sonraki yıllarda toplumsal hoşnutsuzluğu daha da artırabiliyor.

Demokratik kurumlara güven zayıflıyor

Liberal demokrasiyi insanlığın en önemli kazanımlarından biri olarak nitelendiren Acemoğlu, bu sistemin geleceğinden kaygı duyduğunu söyledi.

Sanayileşmiş ülkelerde demokratik kurumlara duyulan güvenin azaldığını, kutuplaşmanın arttığını ve uzlaşma zemininin daraldığını belirten Acemoğlu, merkez partilerin destek kaybını da bu tablonun bir parçası olarak değerlendirdi.

Acemoğlu, krizin yalnızca seçmenlerin algısından ibaret olmadığını savundu. Liberal demokrasilerin başarısında belirleyici olan ortak refah, nitelikli kamu hizmetleri ve etkili yönetim alanlarında da sorunlar yaşandığını ifade etti.

Merkez solun işçi sınıfıyla bağı koptu

Acemoğlu, bugünkü krizi sanayi sonrası topluma geçişle birlikte yaşanan ekonomik ve sosyal dönüşümlerle ilişkilendirdi. Dijital teknolojiler ve küreselleşmenin eşitsizliği artırırken refahı geniş kesimlere yaymayı zorlaştırdığını söyledi.

Bu süreçte yönetim, teknoloji ve uzmanlık gerektiren alanlarda çalışan üniversite mezunlarının etkisinin arttığını belirten Acemoğlu, söz konusu kesimlerle işçi sınıfı arasındaki mesafenin büyüdüğünü dile getirdi.

Geçmişte çalışanlardan güçlü destek alan merkez sol partilerin giderek üniversite mezunlarına odaklandığını savunan Acemoğlu, çalışanların gelir ve fırsat kayıpları karşısında yeterli karşılık üretilemediğini belirtti.

Acemoğlu’na göre üniversite diploması olmayan çalışanların yaşadığı sorunlar hem ekonomik hem kültürel nitelik taşıyor. Bu insanlar bir yandan geride kaldıklarını, diğer yandan değerlerinin küçümsendiğini hissediyor.

Yerel katılım ve kamu hizmetleri güçlendirilmeli

Acemoğlu, liberal demokrasinin yeniden toplumsal destek kazanabilmesi için insanların karar süreçlerinde etkili biçimde söz sahibi olması gerektiğini vurguladı.

Yerel önceliklerin siyasi süreçlere taşınmasını, yurttaşlık bağlarının güçlendirilmesini ve kaliteli kamu hizmetlerinin yaygınlaştırılmasını önerdi. Refahın toplumun geniş kesimlerine ulaşmasını da demokrasinin temel vaatlerinden biri olarak tanımladı.

Yerel toplulukların kendi kararlarını alabilmesini savunan Acemoğlu, bunun bireysel özgürlüklerin korunmasıyla birlikte yürütülmesi gerektiğini söyledi. İsviçre’yi yerel katılım açısından örnek göstererek, başka ülkelerin bu deneyimden kendi koşullarına uygun dersler çıkarabileceğini belirtti.

Sendikalar ve dayanışma ağları önem taşıyor

Acemoğlu, sendikaların, derneklerin, spor kulüplerinin ve insanların ortak amaçlarla bir araya geldiği yerel yapıların zayıflamasının toplumsal dayanışmayı aşındırdığını ifade etti.

Bu yapıların insanların birbirine yardım etmesini ve ortak sorunlara birlikte çözüm üretmesini sağladığını belirten Acemoğlu, yeniden ortak hedefler etrafında örgütlenmeye ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Toplumsal değişimin tepeden belirlenen kurallarla kurulamayacağını savunan Acemoğlu, insanların katılımıyla gelişen ve ortak değerler üzerinde uzlaşmayı sağlayan bir sürecin önemine dikkat çekti.

Yapay zekâ çalışanları destekleyebilir

Acemoğlu, yapay zekânın ortak refahı sağlama hedefini daha karmaşık hale getirdiğini söyledi. Bununla birlikte teknolojinin yalnızca işleri ortadan kaldıran bir araç olarak gelişmek zorunda olmadığını vurguladı.

Yapay zekânın çalışanların yeteneklerini destekleyen ve refahı artıran bir yönde kullanılabileceğini savunan Acemoğlu, mevcut gidişatın bu hedefle örtüşmediğini belirtti. Böyle bir dönüşümün hükümetler ve sivil toplum açısından ciddi çaba gerektirdiğini ifade etti.

Sosyal medyanın etkilerine de değinen Acemoğlu, insanların gerçek hayatta bağ kurabileceği alternatifler oluşturulmasının ve platformların düzenlenmesinin toplumsal ilişkileri güçlendirebileceğini söyledi.

Köklü değişim için devrim şart değil

Ekonomik ve siyasi gücün dar bir çevrede toplanmasına karşı sivil toplumun rolünü vurgulayan Acemoğlu, ABD tarihinde benzer güç yoğunlaşmalarına karşı gelişen toplumsal hareketlerin siyaseti değiştirebildiğini hatırlattı.

Önerdiği reformların kolay olmadığını ancak mümkün olduğunu belirten Acemoğlu, köklü değişimin mutlaka devrim yoluyla gerçekleşmesi gerekmediğini savundu.

Sağ ve sol seçmenlerin kutuplaşmaya rağmen iş olanakları, eğitimin niteliği, kamu hizmetleri ve siyasetçilerin dar çıkar gruplarına hizmet etmesi konusunda ortak kaygılar taşıdığını söyledi.

Reformlar için zaman daralıyor

Merkez solun yalnızca mevcut tabanına seslenmekten vazgeçerek daha geniş kesimlere ulaşması gerektiğini belirten Acemoğlu, değişimin hem sivil toplumdan hem de siyasi partilerden gelmesi gerektiğini ifade etti.

Demokrasinin zayıflaması ve yapay zekânın etkisinin giderek artması nedeniyle zamanın sınırlı olduğunu vurgulayan Acemoğlu, reformlar için birkaç yıl bulunduğunu, ancak on yıl bekleme imkânı olmadığını dile getirdi.