Abu Dabi’de esir takasında prensip anlaşması

VGN

Ukrayna ile Rusya, Abu Dabi’deki iki günlük görüşmelerde kapsamlı esir takasında prensipte anlaştı. Ateşkes konusunda uzlaşma çıkmazken, takas kapsamındaki esir sayısının 12 Kasım’da netleşmesi bekleniyor.

Ukrayna ile Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de 10 ve 11 Kasım 2026’da ABD arabuluculuğunda yapılan görüşmelerde geniş çaplı bir savaş esiri takası için prensipte anlaştı. Şubatta Cenevre’de yapılan görüşmelerden bu yana ilk kez doğrudan müzakere eden iki heyet, ateşkes konusunda uzlaşmaya varamadı.

Savaş ne kadar sürdü, kaç kişi öldü?

Rusya’nın 24 Şubat 2022’de başlattığı geniş çaplı işgal, 11 Kasım 2026 itibarıyla 4 yıl 8 ay 18 gündür sürüyor. İki ülke arasındaki savaş, Rusya’nın Kırım’ı ilhak ettiği ve Donbas’ta çatışmaların başladığı 2014’e uzanıyor.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin (CSIS) tahminine göre, Şubat 2022’den Haziran 2026 sonuna kadar Rus kuvvetlerinde 400 bin ila 450 bin, Ukrayna kuvvetlerinde 125 bin ila 150 bin asker öldü. İki tarafın tahmin aralıkları toplandığında aynı dönemde 525 bin ila 600 bin asker ölümü hesaplanıyor.

Kasım başındaki açık kaynak sayımında yaklaşık 286 bin Rus askerinin ölümü isim isim belgelendi. Birleşmiş Milletler, 24 Şubat 2022’den 30 Eylül 2026’ya kadar Ukrayna’da en az 17.605 sivilin öldüğünü doğruladı. Savaşın asker ve sivilleri kapsayan güncel toplam can kaybı bilinmiyor.

Bugüne kadar kaç esir döndü?

Ukrayna’nın 23 Ekim bilançosuna göre Rus esaretinden 9.084 Ukraynalı asker ve 912 sivil olmak üzere toplam 9.996 kişi döndü. 23 Ekim’de tamamlanan takasta Ukrayna 261 asker ve 9 sivili geri aldı. Rusya Savunma Bakanlığı aynı takasta 270 Rus askerinin döndüğünü bildirdi.

Rusya için kamuya açık verilerden hesaplanabilen alt sınır 4.647 asker. Bu hesap, Rusya’nın 12 Mayıs’ta açıkladığı 3.724 kişiye, sonrasında açıklanan beş takastaki 923 kişinin eklenmesine dayanıyor.

Kaç esir takas edilecek?

Ukrayna heyetine başkanlık eden Rustem Umerov ile Rus heyetinin başındaki Vladimir Medinsky, takas mutabakatını doğruladı. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy, her taraftan 1.000 ya da 1.500 kişinin takas edilmesinin görüşüldüğünü söyledi. ABD temsilcisi Jared Kushner, kesin sayının 12 Kasım’da belirlenmesini beklediklerini bildirdi.

Rus heyetinden Aleksandr Zorin, takasın iki ila üç hafta içinde yapılabileceğini söyledi. Uygulama tarihi henüz açıklanmadı. Mayıs 2025’te İstanbul’da varılan anlaşma kapsamında iki taraf da 1.000’er kişiyi serbest bırakmıştı.

Donbas ve güvenlik garantilerinde ayrılık sürüyor

Moskova, Ukrayna’nın doğusundaki Donbas’ın tamamını talep ediyor. Kiev, kontrolündeki toprakları devretmeyi reddediyor ve yeni bir saldırıyı önleyecek güvenlik garantileri istiyor. Kushner, taraflar arasındaki güven eksikliğinin sürdüğünü ve toprak meselesinin çözülmesi en güç başlık olduğunu söyledi.

Avrupa Birliği ve NATO temsilcileri ile Fransa, Almanya, İtalya ve Birleşik Krallık’tan yetkililer, Abu Dabi’de ABD ve Ukrayna ile ayrı bir toplantı yaptı. Bu görüşmede Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne saygı ve güvenlik garantileri vurgulandı. Moskova, Avrupa ülkelerinin doğrudan müzakereye katılmasına karşı çıkıyor ve savaş sonrası Avrupa güvenlik düzeninin de ele alınmasını istiyor.

Sıradaki görüşmeler Moskova ve Dublin’de

Kushner, kendisiyle ABD özel temsilcisi Steve Witkoff’un 12 Kasım’da Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le görüşmeyi, ardından Dublin’de Zelenskyy ile bir araya gelmeyi planladığını açıkladı. Zelenskyy de Dublin’deki görüşmenin aynı gün yapılmasını beklediğini söyledi.

Sahada çatışmalar sürerken Kiev, Karadeniz’de tahıl taşımacılığını korumaya yönelik sınırlı ateşkes önerisine de Moskova’nın yanıtını bekliyor. Bir sonraki somut adım takasa girecek esir sayısını ve uygulama takvimini belirlemek. Genel ateşkes için tarafların çatışmaların hangi koşullarda duracağı ve sonrasında güvenliğin nasıl sağlanacağı konusunda uzlaşması gerekiyor.