İstanbul 20.2°C
Şanlıurfa 15.7°C
Mersin 21°C
Samsun 19.8°C
Berlin 29°C
ABD’de CXMT için güvenlik soruşturması
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
ABD Kongresi’ndeki bazı Cumhuriyetçi ve Demokrat milletvekilleri, Çin’in en büyük bellek çipi üreticilerinden ChangXin Memory Technologies hakkında resmî bir ulusal güvenlik soruşturması başlatılmasını istiyor. CXMT olarak bilinen şirketin Şanghay Borsası’ndaki rekor halka arzının ardından gündeme gelen çağrılar, Washington ile Pekin arasındaki teknoloji rekabetinde yeni bir gerilim başlığı oluşturdu.
Hakkında inceleme talep edilen CXMT, yapay zekâ sistemleri, akıllı telefonlar, elektrikli araçlar, veri merkezleri ve askerî donanımlarda kullanılan DRAM türü bellek çipleri üretiyor. Şirket, Çin’in yabancı teknolojiye bağımlılığını azaltma stratejisinin en önemli kuruluşları arasında gösteriliyor.
Hisseler ilk günde yüzde 466 yükseldi
CXMT, Şanghay’daki halka arzında yaklaşık 57,9 milyar yuan, güncel karşılığıyla 8,6 milyar dolar topladı. Bu işlem, 2026 yılında Asya’da gerçekleştirilen en büyük halka arz ve Çin anakarasındaki en büyük yarı iletken şirketi halka arzı oldu.
Halka arzda 8,66 yuandan satılan hisseler, 27 Temmuz’daki ilk işlem gününü 49 yuandan tamamladı. Böylece yükseliş yüzde 466’ya ulaştı. Hisseler gün içinde 55,03 yuanı da gördü.
Şirketin piyasa değeri kapanışta yaklaşık 3,3 trilyon yuana, yani 488 milyar dolara ulaştı. CXMT bu değerlemeyle Çin anakarasında işlem gören şirketler arasında ilk sıraya yükseldi.
Ancak şirket hisselerinin yalnızca yüzde 6,73’lük bölümünün işlem görebilmesi, ilk günkü sert fiyat hareketinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken bir unsur olarak öne çıkıyor.
Kongre üyeleri inceleme hazırlanıyor
Kongre’deki girişime ilişkin haberlerde, Temsilciler Meclisi ve Senatodan en az altı üyenin Trump yönetimine mektup göndermeye hazırlandığı öne sürüldü. Milletvekillerinin, şirketin halka arzının finansmanı ile Çin devlet kurumlarının olası rolünün araştırılmasını isteyeceği belirtildi.
Kongre liderlerinden oluşan ve istihbarat konularında bilgilendirilen “Sekizler Grubu”nun da CXMT hakkında gizli bir brifing talep etmeye hazırlandığı iddia edildi. Ancak hazırlanan mektupların metni ve talepte bulunan milletvekillerinin tam listesi henüz kamuoyuna açıklanmadı.
Girişimin, Pentagon’un yıllık bütçesini ve savunma politikasını belirleyen Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’na eklenecek bir düzenlemeyle gündeme getirilebileceği ifade ediliyor.
Pentagon listesindeki geçmişi
Pentagon’un 8 Haziran 2026 tarihli güncellenmiş listesinde CXMT, Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı ile doğrudan, Devlet Konseyi Devlet Varlıklarını Denetleme ve Yönetim Komisyonu ile dolaylı bağlantılı bir şirket olarak tanımlandı.
Ancak şirket ilk kez Haziran 2026’da listeye alınmadı. CXMT’nin adı Pentagon’un Ocak 2025’te yayımladığı Çin ordusuyla bağlantılı şirketler listesinde de bulunuyordu. Haziran 2026 belgesi, şirketin listedeki durumunu ayrıntılandıran güncel kayıt niteliği taşıyor.
Pentagon’un bu sınıflandırması doğrudan kapsamlı bir ticaret yasağı anlamına gelmiyor. Bununla birlikte liste, ABD kurumlarına ve şirketlerine ilgili kuruluşlarla yapılacak yatırımlar ve tedarik anlaşmaları konusunda güvenlik uyarısı niteliği taşıyor.
Tedarik zinciri kaygısı
Washington’daki temel endişe, Çin’de üretilen bellek çiplerinin tüketici elektroniğinden kritik altyapıya kadar geniş bir ürün yelpazesinde kullanılması. Bazı yetkililer, güvenilirliği yeterince denetlenmeyen parçaların Amerikan savunma sistemlerinin tedarik zincirine girebileceğini savunuyor.
Adı açıklanmayan bir ABD yetkilisi, CXMT’nin hızlı büyümesini ulusal güvenlik açısından “saatli bomba” olarak nitelendirdi. Bir başka yetkili ise halka arzda Çin Komünist Partisi’nin müdahalesi bulunabileceğinden şüphe edildiğini söyledi. Bu değerlendirmeler resmî soruşturma sonucuna değil, kimliği açıklanmayan kaynakların iddialarına dayanıyor.
Şirketin çiplerinin casusluk veya siber sabotaj amacıyla kullanıldığına ilişkin kamuoyuna açıklanmış somut bir kanıt bulunmuyor. Kongre üyelerinin talep ettiği incelemenin, bu risklerin ve şirketin Çin devlet kurumlarıyla ilişkilerinin somut belgeler üzerinden değerlendirilmesini amaçladığı belirtiliyor.
Yapay zekâ talebi büyümeyi hızlandırdı
CXMT’nin hızlı yükselişinde yapay zekâ yatırımlarının artırdığı küresel bellek talebi önemli rol oynadı. DRAM çipleri, işlemcilerin ihtiyaç duyduğu verileri geçici olarak depoluyor ve akıllı telefonlardan yapay zekâ veri merkezlerine kadar çok sayıda sistemde kullanılıyor.
Şirket henüz Samsung Electronics, SK Hynix ve Micron Technology gibi sektörün büyük üreticileriyle en ileri teknoloji alanında aynı seviyede bulunmuyor. ABD’nin gelişmiş çip üretim makinelerine yönelik ihracat kısıtlamaları da CXMT’nin üretim kapasitesini sınırlayan unsurlar arasında gösteriliyor.
Buna karşılık CXMT, daha eski üretim teknolojileriyle hazırlanan ve “geleneksel çip” olarak adlandırılan ürünlerde hızla büyüyor. Bu ürünlerin daha az ihracat kısıtlamasına tabi olması, şirketin küresel tedarik zincirlerindeki ağırlığını artırmasına yardımcı oluyor.
Apple iddiası tartışma yarattı
ABD’deki tartışmalarda Apple’ın, küresel bellek sıkıntısı nedeniyle CXMT’den çip satın alabilmek için Washington yönetimiyle temas kurduğu yönündeki haberler de etkili oldu.
Bazı milletvekilleri, Pentagon’un listesinde bulunan bir şirketten çip alınmasının Amerikan teknoloji sektörü ve ulusal güvenlik açısından risk yaratabileceğini savunuyor. Apple ile CXMT arasında kamuoyuna açıklanmış kesinleşmiş bir tedarik anlaşması ise bulunmuyor.
CXMT hakkındaki olası soruşturmanın başlatılıp başlatılmayacağı, Kongre’den gönderilecek resmî talepler ve Trump yönetiminin vereceği yanıtın ardından netleşecek. Pentagon ve şirketten, soruşturma çağrılarına ilişkin kapsamlı bir açıklama gelmiş değil.