50 yaş altında yedi kanser türü artıyor

VGN

50 yaş altındaki kişilerde farklı kanser türlerinin görülme oranının yükselmesi, genç yetişkinlerin sağlığına ilişkin endişeleri artırıyor. İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve Hollanda’nın kanser kayıtlarını inceleyen analizde, artışın tek bir ülkeyle veya yalnızca bağırsak kanseriyle sınırlı olmadığı görüldü.

Prostat, bağırsak, böbrek, rahim, meme, pankreas ve karaciğer kanserlerinde yükseliş kaydedildi. Ancak artış görülen türler ve yükselişin büyüklüğü ülkeden ülkeye değişiyor. Uzmanlar, bu değişimin nedenlerinin henüz tam olarak açıklanamadığını belirtiyor.

Gençlerde değişen kanser tablosu

Kanser hâlâ ileri yaşlarda daha yaygın görülüyor. Bununla birlikte, 50 yaşından önce ortaya çıkan ve “erken başlangıçlı kanser” olarak adlandırılan hastalıkların bazı türlerinde belirgin artış yaşanıyor.

İncelenen kayıtlarda İngiltere’de yedi, ABD’de beş ve Hollanda’da dört kanser türünde erken yaş gruplarında yükseliş saptandı. Bulgular, gençlerde kanser artışının yalnızca tek bir hastalık üzerinden değerlendirilemeyeceğini gösteriyor.

Bu sonuçlar, bütün ülkelerde aynı kanser türlerinin aynı hızla arttığı anlamına gelmiyor. Her ülkenin durumunun kendi sağlık kayıtlarıyla değerlendirilmesi gerekiyor.

Böbrek ve bağırsak kanserinde belirgin yükseliş

ABD’de 50 yaş altındaki kişilerde böbrek kanserinin görülme oranı, 2000 yılında her 100 bin kişide 2,5 vakayken, 2023’te 5,3 vakaya yükseldi. Böylece oran iki katından fazla arttı.

Aynı dönemde bağırsak, rahim ve pankreas kanserlerinin görülme oranları yüzde 50’den fazla yükseldi. Meme kanserindeki artış ise yaklaşık yüzde 20 oldu.

Hollanda’da erken yaşta görülen bağırsak, böbrek, karaciğer ve rahim ağzı kanserlerinde belirgin artış kaydedildi.

İngiltere’de ise 50 yaşından önce prostat kanseri tanısı alanların sayısı, 2001’den bu yana yaklaşık dört katına çıktı. Aynı dönemde erken yaşta görülen bağırsak, böbrek ve rahim kanserlerinin görülme oranları iki katından fazla yükseldi.

İngiltere’de bağırsak kanserinin bu yaş grubundaki görülme oranı, her 100 bin kişide 3,9’dan 8,4’e çıktı. Prostat kanserinde 50 yaş altındaki erkekler için oran, her 100 bin kişide yaklaşık birden 3,6’ya yükseldi.

Rakamlar ne anlama geliyor?

Görülme oranı, belirli bir nüfusta ne sıklıkla yeni kanser tanısı konulduğunu anlatıyor. Örneğin her 100 bin kişide 8,4 vaka, ilgili yaş grubundaki 100 bin kişilik bir nüfusta yaklaşık sekiz yeni tanıya karşılık geliyor.

Dolayısıyla oranın iki katına çıkması, gençlerin büyük bölümünün kanser olduğu anlamına gelmiyor. Başlangıçta düşük olan bir oran da iki katına çıkabilir.

Uzmanların dikkat çektiği nokta, bazı kanser türlerinin gençlerde hâlâ daha az görülmesine rağmen zaman içinde daha sık ortaya çıkması.

Artışın tek ve kesin bir açıklaması yok

Obezite, sağlıksız beslenme, yetersiz fiziksel hareket, alkol ve sigara kullanımı araştırılan etkenler arasında bulunuyor. Hava ve su kirliliği, kimyasallar ve başka çevresel etkilerin olası rolü de inceleniyor.

Araştırmacılar, çocukluk ve gençlik döneminde karşılaşılan bazı etkilerin yıllar sonra ortaya çıkan kanserlerle bağlantısını anlamaya çalışıyor.

Ancak bu etkenlerin araştırılması, gençlerdeki artışın nedeninin kesin olarak bulunduğu anlamına gelmiyor. Hangi etkenin hangi kanser türünde, yaşamın hangi döneminde ve ne ölçüde rol oynadığına ilişkin sorular sürüyor.

Kanser vakalarının yaklaşık yüzde 40’ının değiştirilebilir risk etkenleriyle bağlantılı olduğu belirtiliyor. Bu oran bütün kanserler için yapılan genel bir değerlendirme; gençlerdeki artışın yüzde 40’ının açıklanmış olduğu anlamını taşımıyor.

Daha fazla teşhis bütün tabloyu açıklamıyor

Hastalığa ilişkin farkındalığın artması ve tanı yöntemlerinin gelişmesi, daha fazla vakanın saptanmasını sağlayabiliyor. İnsanların belirtileri fark ederek sağlık kuruluşlarına başvurması da tanı sayılarını etkileyebiliyor.

Bununla birlikte uzmanlar, daha fazla tanı konulmasının yükselişin tamamını açıklamadığını belirtiyor. Artışın ne kadarının gelişen teşhis yöntemlerinden, ne kadarının hastalığın gerçekten daha sık ortaya çıkmasından kaynaklandığının araştırılması gerekiyor.

Dünya Kanser Araştırma Fonu araştırma ve politika yöneticisi Dr. Giota Mitrou, genç kuşaklarda değişen kanser tablosunun ciddi bir araştırma ve korunma önceliği olarak ele alınması gerektiğini vurguluyor.

Mitrou, istatistiklerdeki her artışın arkasında beklenenden erken yaşta kanserle karşılaşan bir insanın, ailesinin ve yakınlarının bulunduğuna dikkat çekiyor.

Kanser araştırmacısı Prof. Mark Lawler ise tabloyu saatli bombaya benzeterek, nedenleri anlamaya ve yükselişi durdurmaya yönelik çalışmaların hızlandırılmasını istiyor.

Akciğer kanserinde düşüş görüldü

İncelenen üç ülkede de 50 yaş altındaki kişilerde akciğer kanserinin görülme oranı geriledi. Bu düşüş, sigara kullanımındaki azalmayla ilişkilendiriliyor.

Bu bulgu, bütün kanser türlerinin aynı yönde ilerlemediğini gösteriyor. Bazı türlerde yükseliş yaşanırken, risk etkenlerinin azaltılmasıyla bağlantılı düşüşler de görülebiliyor.

250 bin kişilik araştırma nedenlere odaklanacak

Gençlerde artan bağırsak kanserinin nedenlerini anlamak için geniş kapsamlı çalışmalar yürütülüyor. King’s College London’ın 5 Ekim 2026’da duyurduğu PROSPECT-UK araştırması, Birleşik Krallık genelinden 250 bin yetişkinin katılımını hedefliyor.

Çalışmada katılımcıların beslenmesi, yaşam biçimi, bağırsak sağlığı ve çevresel etkiler zaman içinde izlenecek. Araştırmacılar, değişen alışkanlıkların hangilerinin riski artırdığını ve hangilerinin koruyucu olabileceğini belirlemeyi amaçlıyor.

Araştırma, farklı ülkelerde ve toplumlarda erken yaşta ortaya çıkan bağırsak kanserini anlamaya çalışan uluslararası çalışmaların bir parçasını oluşturuyor.

Genç yaş belirtileri önemsiz kılmıyor

Araştırmacılar, genç olmanın kanser olasılığını tamamen ortadan kaldırmadığını hatırlatıyor. Dışkıda kan, geçmeyen karın ağrısı, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik ve açıklanamayan kilo kaybı yaşayan kişilerin tıbbi değerlendirme alması öneriliyor.

Bu belirtiler tek başına kanser tanısı anlamına gelmiyor. Ancak yaşın genç olması nedeniyle belirtilerin önemsenmemesi, tanının gecikmesine yol açabiliyor.

Farklı ülkelerdeki bulgular, erken yaşta görülen kanserlerin daha geniş bir sağlık sorunu olarak araştırılması gerektiğini gösteriyor. Türkiye’deki durumun belirlenmesi için ise Türkiye’ye ait kanser kayıtlarının ayrıca incelenmesi gerekiyor.