132 kişinin öldüğü kazanın pilotu uçağı bilerek dağa çarpmış
ABD Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu’nun açıkladığı uçuş kayıt verileri, 21 Mart 2022’de Çin’in Guangxi bölgesinde düşen China Eastern Airlines’a ait MU5735 sefer sayılı Boeing 737-800 uçağında kokpit kaynaklı kasıtlı müdahale ihtimalini güçlendirdi.
Kunming Changshui Havalimanı’ndan Guangzhou Baiyun Havalimanı’na gitmek üzere havalanan uçakta 123 yolcu ve 9 mürettebat bulunuyordu. Uçak, Wuzhou kenti yakınlarındaki dağlık alana yüksek hızla çakıldı. Kazadan kurtulan olmadı.
Açıklanan uçuş veri kayıtlarına göre uçak yaklaşık 29 bin feet irtifada seyrederken iki motorun yakıt kontrol anahtarları kısa aralıkla kesme konumuna alındı. Bu müdahale, motorların güç üretimini sonlandırdı.
Kayıtlarda otomatik pilotun devre dışı bırakıldığı, ardından kumanda kolunun ileri itildiği ve uçağın burun aşağı sert bir dalışa geçtiği görüldü. Veriler, kanatçıklara verilen farklı komutlar nedeniyle kokpitte kontrol mücadelesi yaşanmış olabileceğine işaret etti.
Uçuş veri kaydedicisinin, motorların kapatılmasına bağlı elektrik kaybı nedeniyle son bölümde kayıt yapamadığı belirtildi. Buna karşın yedek bataryası bulunan kokpit ses kayıt cihazının çalışmaya devam ettiği kaydedildi.
NTSB, kokpit ses kayıtlarının Çinli yetkililere teslim edildiğini ancak kurumun bu kayıtların kopyasını saklamadığını bildirdi. Ses kayıtlarının içeriği kamuoyuna açıklanmadı.
Kazadan önce uçaktan herhangi bir acil durum çağrısı yapılmadı. Acil durum transponder kodu da gönderilmedi. Uçağın yere neredeyse dik açıyla çakıldığını gösteren görüntüler, kazanın ardından uluslararası kamuoyunda büyük soru işaretleri yaratmıştı.
Çin Sivil Havacılık İdaresi daha önce yaptığı açıklamalarda uçakta, mürettebat yeterliliklerinde, hava koşullarında ve tehlikeli madde taşınmasında olağan dışı bir bulguya rastlanmadığını duyurmuştu.
Kazanın üzerinden dört yılı aşkın süre geçmesine rağmen Çin makamları nihai kaza raporunu kamuoyuna açıklamadı. Uluslararası havacılık kurallarına göre kaza soruşturmalarında nihai raporun makul sürede yayımlanması, rapor tamamlanamadığında ise düzenli ara bilgilendirme yapılması bekleniyor.
Çin makamlarının 2025’te bir bilgi edinme başvurusuna verdiği yanıtta, bazı bilgilerin açıklanmasının ulusal güvenlik ve toplumsal istikrar açısından risk doğurabileceğini belirtmesi tartışmaları büyüttü.
NTSB verilerinin kamuoyuna yansıması, havacılık güvenliği çevrelerinde şeffaflık çağrılarını yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlar, kazanın nedeninin tüm yönleriyle açıklanmasının yalnızca aileler için değil, benzer olayların önlenmesi için de kritik olduğunu vurguluyor.
China Eastern kazası, pilot kaynaklı kasıtlı uçak kazaları tartışmasını da yeniden canlandırdı. 2015’te Germanwings uçağının yardımcı pilot tarafından Fransız Alpleri’ne düşürülmesi ve 150 kişinin hayatını kaybetmesi, havacılık tarihinde benzer vakalar arasında öne çıkıyor.
MU5735 sefer sayılı uçağın kokpitinde üç pilot bulunuyordu. Çin kamuoyunda kazaya ilişkin farklı iddialar gündeme gelse de NTSB verileri, müdahalenin kim tarafından yapıldığını kesin olarak ortaya koymadı.
Bu nedenle uzmanlar, nihai rapor yayımlanmadan belirli bir pilotu sorumlu ilan etmenin doğru olmayacağını belirtiyor. Buna rağmen açıklanan teknik veriler, kazanın mekanik arızadan çok kokpit içi müdahale ihtimaline yaklaştığını gösteriyor.
Havacılık uzmanlarına göre China Eastern MU5735 kazasının nihai raporu, uçuş güvenliği prosedürleri, kokpit denetimi, pilot psikolojisi ve kriz yönetimi açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
Raporda yer alacak bulgular, hem kazanın nedenini netleştirecek hem de benzer trajedilerin önlenmesi için uluslararası havacılık otoritelerine yol gösterecek.